مقدمه

به منظور تعیین ویژگی های فیزیکی و شیمیایی، نمونه برداری، روش آزمون، بسته بندی ونشانه گذاری انواع روغن زیتون که به مصرف خوراکی انسان می رسد، استاندارد ملی ایران شماره ۱۴۴۶ تدوین گردیده است که این استاندارد از طریق پورتال سازمان ملی استاندارد به نشانی www.isiri.gov.ir قابل دستیابی می باشد.

مطالبی که در ادامه خواهد آمد به منظور آشنایی با استاندارد یاد شده می باشد.

انواع روغن زیتون

انواع روغن زیتون به شرح زیر طبقه بندی می شود :

۱: روغن های زیتون بکر : روغنی است که از میوه درخت زیتون و توسط روشهای مکانیکی یا سایر روشهای فیزیکی در شرایط معین، به ویژه از نظر دمایی به گونه ای که سبب تغییر در ماهیت آن نشود، استخراج شده و هیچ گونه فرآوری به جز شستشو، صاف کردن و سانتریفیوژ (جداسازی) بر روی آن انجام نشده باشد.

 ۱-۱: روغن زیتون فرابکر «Extra virgin olive oil» : روغن زیتون بکری که در آن اسیدیته آزاد بر حسب اسید اولییک بیشتر از ۸/۰ گرم در ۱۰۰ گرم نباشد . این نوع روغن زیتون می تواند در مصارف سرخ کردن خانگی به شرط عدم استفاده مجدد از روغن، سرخ کردن به صورت سطحی و با حرارت ملایم کاربرد داشته باشد.

۱-۲: روغن زیتون بکر درجه یک «Virgin olive oil» : روغن زیتون بکری است که اسیدیته آزاد آن بر حسب اسید اولییک بیشتر از ۲ گرم در ۱۰۰ گرم نباشد .

۱-۳: روغن زیتون بکر معمولی «Ordinary virgin olive oil» : روغن زیتون بکری است که اسیدیته آزاد آن بر حسب اسید اولییک بیشتر از ۳/۳ گرم در ۱۰۰ گرم نباشد .

۱-۴: روغن زیتون بکرلامپانت «Lamp ante virgin olive oil» : روغنی است که اسیدیته آزاد برحسب اسید اولییک بیشتر از ۳/۳ در ۱۰۰ گرم باشد . این روغن از میوه های ناسالم یا میوه های حاصل از شرایط برداشت ، نگهداری ، حمل و نقل و فرآیند نامناسب بدست می آید. این روغن به صورت مستقیم قابل مصرف خوراکی انسان نمی باشد و باید پس از پالایش(خنثی سازی ، رنگبری ، بی بو سازی) مورد استفاده قرار گیرد .

۲: روغن زیتون پالایش شده «Refined olive oil» : روغن زیتون به دست آمده از عملیات پالایش روغن زیتون بکر به گونه ای که سبب تغییر در ساختار اولیه گلیسیریدی آن نشده باشد. اسیدیته آزاد این روغن برحسب اسید اولییک نباید بیشتر از ۳/۰ گرم در ۱۰۰ گرم باشد . این نوع روغن زیتون می تواند در مصارف سرخ کردن خانگی به شرط عدم استفاده مجدد از روغن، سرخ کردن به صورت سطحی و با حرارت ملایم کاربرد داشته باشد.

۳: روغن زیتون « Olive oil» : روغن حاصل از اختلاط روغن زیتون پالایش شده با انواع روغن های زیتون بکر به گونه ای که اسیدیته آزاد آن بیشتر از ۱ گرم در ۱۰۰ گرم نباشد .

۴: روغن تفاله زیتون«Olive –  pomace oil»: این روغن حاصل از استخراج روغن از تفاله زیتون توسط حلال ها یا سایر روش های فیزیکی، به جز روغن های حاصل از استریفیکاسیون مجدد و اختلاط با سایر روغنهاست. این نوع روغن زیتون مطابق استاندارد ملی ایران شماره ۱۴۴۶ برای مصرف خوراکی انسان مجاز نمی باشد . این استاندارد برای روغن حاصل از استخراج تفاله با حلال های شیمیایی و همچنین برای مخلوط روغن تفاله زیتون با روغن زیتون و یا مخلوط روغن تفاله زیتون با سایر روغنهای خوراکی کاربرد ندارد. روغن تفاله زیتون شامل انواع زیر می باشد:

۴-۱: روغن تفاله زیتون بکر

۴-۲: روغن تفاله زیتون پالایش شده

۴-۳: مخلوط روغن تفاله زیتون پالایش شده با روغن زیتون بکر

انواع روغن زیتون ذکر شده در مصارف سرخ کردنی در صنایع غذایی کاربرد ندارد و سایر ویژگی های آن ها باید مطابق ویژگی های مندرج در استاندارد ملی ایران شماره ۱۴۴۶ باشد. همچنین هر گونه اختلاط روغن زیتون با سایر روغن ها دردامنه کاربرد این استاندارد نمی باشد.

بسته بندی

  روغن زیتون باید در ظروف تیره مناسب در تماس با مواد غذایی بسته بنـدی گـردد. دربنـدی بایـد بـه نحوی باشد که قبل از رسیدن به دست مصرف کننده امکان دخل و تصرف در آن وجود نداشته باشد. مواد به کار رفته در ساخت ظروف بسته بندی نباید اثر نامطلوب روی روغن داشته باشد.  استفاده از برچسب شیرینک مجاز نمی باشد. حداکثر وزن بسته بندی برای مصرف خانوار ۷/۲ کیلوگرم مجاز می باشد. اوزان بزرگتر از ۱۹ کیلوگرم بنا به تقاضای سفارش دهنده ظروف مناسب مجاز فلزی و پلاستیکی مجاز می باشد.

نشانه گذاری

مطالب زیر باید به زبان فارسی و به صورت خوانا برروی برچسب هر ظرف حاوی روغن نوشته شود :

۱- نام و نوع فرآورده

۲- نام و نشانی تولید کننده و علامت تجارتی آن

۳- وزن خالص برحسب لیتر/گرم/کیلوگرم

۴- شماره سری ساخت

 ۵- شرایط نگهداری ( دور از نور، درمحل خشک وخنک نگهداری شود )

۶- تاریخ تولید ( به روز، ماه وسال )

۷- تاریخ انقضای قابلیت مصرف ( به روز، ماه وسال )

۸- عبارت ساخت ایران برای روغن های تولید داخل

۹- نام کشور تولیدکننده برای روغن های وارداتی در مورد روغن های وارداتی کـه در ایـران بسـته بنـدی می شوند نام کشور مبداء نیز باید نوشته شود

۱۰- در مورد واحدهای بسته بندی نام واحد تولیدی و علامت تجارتی

۱۱- پروانه ساخت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

روی هر بسته حاوی انواع روغن زیتون، ذکر هر گونه مطالب گمراه کننده( مانند با بو، بی بو و… ) غیر مجاز است.